• Đời sống
  • Về Vòng Lâm Viên Garden

    Thứ sáu, 31/3/2017 03:03
    Đầu những năm 1980s, 5000 m2 đất của Vòng Lâm Viên Garden hiện tại chỉ là một khu đất hoang mua lại của một người bà con. Ba mẹ mình lúc đó ăn còn không no đã khai khẩn và gây dựng mảnh đất này từ hai bàn tay trắng. Tuổi Vườn cũng là tuổi của mình vì lúc mình sinh ra cũng là lúc ba mẹ mình bắt đầu an cư lạc nghiệp ở Vườn này.
    Vườn đã trải qua nhiều thăng trầm cùng với những thay đổi của thành phố Đà Lạt. Mình yêu Vườn vì Vườn gắn liền với phần lớn kỉ niệm của gia đình và vì Vườn đã nuôi chị em mình ăn học nên người.
    Nhà là nơi bạn cảm thấy thoải mái và là nơi bạn được yêu thương (DaLai Lama)
    Những năm đầu tiên sau khi Vườn được khai khẩn, ba mẹ mình trồng hoa và rau ngoài trời theo phương thức truyền thống và mùa nào thức nấy. Gần như tất cả những loại rau hoa trồng phổ biến ở Đà Lạt ba mẹ mình đều từng trồng qua. Vì không có nhiều tiền mua phân hoá học nên ba mẹ mình chủ yếu dùng phân hữu cơ từ chuồng heo và chuồng vịt. Việc vườn từ xới đất, lên luống, gánh rau đều tự làm, chẳng có máy móc nào hỗ trợ. Chị em mình đi học về là ra vườn phụ ba mẹ, việc gì cũng biết làm ít nhiều, vừa làm vừa chơi. Nhà trồng rau nên rau từ Vườn vào thẳng bàn ăn, tươi ngon và an lành. Vườn có một khoảng đất lớn trồng mía, hồng trứng, táo, chanh ruột vàng… nên các thứ ăn vặt cũng đến từ Vườn hoặc quả dại quanh nhà. Cứ mùa mưa là ba mẹ mình nghỉ làm, khi thì đi rớ cá rớ tôm, khi thì đi hái nấm thông; cả nhà thường quây quần vào mấy ngày này.
    Tuy làm nông nghiệp truyền thống vất vả nhưng những ngày ấy ba mẹ mình rất tự chủ và gia đình mình tràn đầy niềm vui .
    Ngày xửa ngày xưa cây trái nào cũng lớn lên rất tự nhiên. Và, hạnh phúc nhất là được ăn những rau quả có chứa đựng những câu chuyện thú vị đằng sau.
    Đầu những năm 1990s, trồng hoa công nghệ cao trở thành phong trào ở Đà Lạt. Nhà nhà làm nhà nilông. Một số ít các loại hoa cắt cành được trồng đi trồng lại năm này qua năm khác. Nông dân bận rộn hơn rất nhiều vì làm trong nhà kính và vườn thắp đèn nên làm lúc nào cũng được bất chấp thời tiết, nhiều nhà ra vườn từ 3-4 giờ sáng và xong việc vào 10-11 giờ khuya . Đất được để dành hết cho hoa. Nên buồn nhất là nông dân toàn phải đi mua rau ngoài chợ về ăn. Không có mấy nhà trồng hoa mà còn đất để trồng cây gì khác. Nông dân ngày càng mất tính tự chủ. Hoa cúc thì phun thuốc trừ sâu bệnh cách ngày, các hoa khác thì phun 3 ngày một lần, các loại thuốc kích thích hay ức chế ra hoa tràn ngập thị trường. Kết quả là người Đà Lạt dần mất khái niệm về cây nào thuận mùa nào, kể cả các cây khó tính như dâu và atisô cũng trổ hoa ra trái quanh năm, đặc biệt là sau khi công nghệ thuỷ canh, tưới nhỏ giọt và tự động hoá ra đời.
    Người nông dân dường như giàu hơn nhưng có vẻ ít có thời gian cho đời sống tinh thần hơn. Vì áp lực kinh tế, ngay cả việc bản thân tiếp xúc thuốc trừ sâu hàng ngày nhiều người còn không quan tâm, cho rằng sống chết có số hay trời kêu ai nấy dạ; thì chuyện họ nghĩ tới tác hại của canh tác hoá học tới môi trường sinh thái và cộng đồng là điều không thể xảy ra trong ngày một ngày hai.
    Mục đích ban đầu của làm nông là loại bỏ các loài không có lợi và chỉ trồng những gì có lợi cho con người trên một mảnh đất nhất định. Tuy nhiên, khi độc canh ngày càng được tối ưu, chúng ta đã (một cách dễ dàng) làm tuyệt chủng mọi thứ khác, không còn cây hoang dại, không còn thức ăn cho côn trùng, và chim thì tìm thức ăn trên các bãi đất khô cằn trơ trọi (Tristram Stuart)
    Mình không phủ nhận nông nghiệp công nghệ cao mang lại cuộc sống vật chất đủ đầy cho nông dân Đà Lạt, trong đó có gia đình mình. Mình đã lớn lên với niềm tin rằng công nghệ cao là chìa khoá để nông nghiệp Việt Nam phát triển và mình đã có khá nhiều năm học và làm việc với niềm tin đó. Mình đã học đại học ngành Công nghệ sinh học, từng làm việc cho VPĐD một công ty hạt giống rau lớn của Mỹ, từng trợ giảng ở Khoa Công nghệ sinh học ở một trường Đại học và gần đây nhất là làm nghiên cứu sinh ở Mỹ theo hướng củng cố nông nghiệp quy mô lớn. Những năm sống ở Mỹ, mình được trải nghiệm cuộc sống hiện đại và có thời gian ngẫm nghĩ về lối sống thiên về tiêu thụ và về mọi sự tiện lợi hướng tới phục vụ các “thượng đế” người tiêu dùng. Thời gian này mình cũng trải nghiệm mạnh mẽ sự kiểm soát của các tập đoàn lớn trong chuỗi cung ứng thực phẩm của Mỹ và mặt trái của nền kinh tế tập trung (centralized economy), cũng như của nền nông nghiệp độc canh quy mô lớn bất chấp hậu quả cho sức khoẻ con người và những tổn hại to lớn đến môi trường sống. Do sản xuất hàng loạt, Mỹ là thiên đường của thức ăn nhanh và thức ăn công nghiệp chế biến sẵn. Thành phố nào cũng đầy các cửa hàng McDonald’s, Pizza Hut, Subway, Dunkin Donut, Burger King…cho nên tính đa dạng và dị biệt của thực phẩm còn rất ít. Cũng vì lẽ đó mà 75% nam giới tuổi trưởng thành ở Mỹ bị dư cân hoặc béo phì trong khi tỉ lệ này ở nữ là 60% (Nguồn: www.healthdata.org).
    Tình trạng “thiếu dinh dưỡng” phổ biến của thế giới phương Tây là béo phì (Mervyn Deitel). Nguồn hình: www.innerwestcrossfit.com
    Từ những trải nghiệm này mình dần dần không còn tin công nghệ cao là giải pháp cuối cùng của nông nghiệp, đặc biệt là với tham vọng kiểm soát thiên nhiên của con người.
    May mắn thay, thành phố mình sống chưa quá phát triển nên phần lớn mọi người vẫn sống rất gần gũi với thiên nhiên, nhờ vậy mình có cơ hội làm quen với các nông trại hữu cơ CSA (Community Supported Agriculture – nông trại với vốn đầu tư từ cộng đồng) và chợ nông dân (farmer market). Điều lạ là tuy làm công nghệ cao nhưng mình không thích rau quả sản xuất hàng loạt bán ở siêu thị mà tuần nào mình cũng đi thăm các trang trại nhỏ hay đi chợ nông dân để hái rau hoa quả trực tiếp từ vườn. Mình cảm thấy rất hạnh phúc khi được về với thiên nhiên, cảm thấy rau hái từ vườn là ngon nhất và từ đó đã luôn ấp ủ sẽ phát triển mô hình CSA cho vườn của gia đình mình sau khi về Việt Nam. Cũng tình cờ là cách đây khoản 2 năm mình được đọc cuốn sách “Cuộc cách mạng một cọng rơm” của cụ Masanobu Fukuoka, cũng như được biết về chị Hằng Mai và Xanhshop do chị thành lập; những tác động tích cực của Xanhshop lên nhận thức của nhiều người về lối sống thuận tự nhiên đã làm mình vững tâm hơn với quyết định của mình.
    Thực phẩm tự nhiên nhất là thực phẩm hữu cơ, thực phẩm địa phương và thực phẩm theo mùa; thức ăn vừa có thể là thuốc vừa có thể là thuốc độc (bệnh từ miệng mà vào). Nguồn hình: Hình chụp website của một nông trại CSA ở New York, Mỹ.
    Tóm lại là ngay cả người được cho là thuộc tầng lớp trí thức như mình mà còn phải qua một chặng đường dài để hiểu và thực hành lối sống thuận tự nhiên thì đối với nông dân, chúng ta cần phải kiên nhẫn giải thích với họ hơn rất nhiều.
    Tới thời điểm này thì mình đã có 9 tháng thử nghiệm trồng rau thuận tự nhiên trong nhà nilông với sự hỗ trợ tích cực của ba mẹ mình. Hiện tại mình trồng đa canh các loại rau, hoa, cây gia vị và cây họ đậu cải tạo đất (mô hình mixed cropping kết hợp intercropping) và chỉ dùng phân hữu cơ và rơm; cỏ thì nhổ bằng tay. Còn lại thì không có sự can thiệp nào khác, không phân thuốc hoá học, không thuốc kích thích, không thuốc trừ cỏ, và chỉ dùng rất hạn chế các chế phẩm phòng trừ sinh học.
    Giống thì mình có hai dự án song song: Một là sưu tầm giống thuần chuẩn ở địa phương và trên thế giới (để thử nghiệm khả năng thích nghi) và tiến tới tự chủ về giống; Hai là sưu tầm đa dạng cái loại rau giống lai F1 để đa dạng vườn cũng như tìm các giống thích nghi tốt với canh tác thuận tự nhiên. Mình không dùng giống GMO.
    Kết quả cho tới bây giờ cũng khả quan, rau cũng đủ ăn cho gia đình, người thân quen và bạn bè. Rau nào cũng ngon vì ra vườn hái vào là ăn liền cộng với cảm giác hồi hộp khi thử các giống rau lạ. Tới thời điểm này thì từ khoản đất thử nghiệm 300 m2 đã được mở rộng thêm 500 m2 nữa (mới xuống giống mấy ngày trước), nên rau dư sẽ đươc chia sẻ thêm cho Cộng đồng Lương Nông ở Sài Gòn thông qua các Chợ Phiên cuối tuần trong thời gian tới.
    Mình tin rằng chúng ta có thể vừa có đa dạng sinh học vừa có đủ thức ăn cho tất cả mọi người. Độc canh không phải là giải pháp tối ưu. Hình: Thử nghiệm lần 2 mô hình intercropping và mixed cropping kết hợp – 2016
    Cuộc cách mạng “nhiều” cọng rơm 🙂 Nông nghiệp tự nhiên bắt đầu từ cải tạo đất. Hình chụp sau khi xuống giống thử nghiêm lần 3 mô hình intercropping và mixed cropping kết hợp – 2016
    Một số triết lý sống và làm nông mà Vườn theo đuổi là: 1) Thiên nhiên là thượng đế, chỉ cần phụng sự thiên nhiên là mọi chuyện sẽ đâu vào đấy – Masanobu Fukuoka; 2) Làm nông không phải là trồng cây, mà là sự tu dưỡng và hoàn thiện con người – Masanobu Fukuoka; 3) Xây dựng lối sống tự cung tự cấp là con đường đưa con người tới sự tự chủ và sử dụng sản phẩm địa phương là cách bảo vệ thiên nhiên thiết thực nhất; 4) Lòng tin và sự yêu thương, cảm thông là cốt lõi của mọi mối quan hệ giữa con người với con người.
    Với niềm tin này, mô hình lâu dài mà mình hướng tới là xây dựng một vườn rau có thể cung cấp thường xuyên và trực tiếp (Farm to Table) cho khoản 20 bạn đồng hành thân thiết, ưu tiên các bạn ở địa phương để đảm bảo chất lượng rau và giảm thiểu các tác hại lên môi trường do quá trình vận chuyển. Xa hơn nữa thì mình mong muốn xây dựng được một vườn rừng cách ly khu dân cư. Ở nơi đó, mình sẽ không chỉ thực hành nông nghiệp thuận tự nhiên mà còn có thể mở lớp dạy tiếng Anh, truyền cảm hứng yêu thiên nhiên cho các bạn trẻ cũng như có thể tổ chức các buổi giao lưu, chia sẻ vềsách hay.
    Một ví dụ về một combo rau Vườn gởi hàng tuần cho bạn đồng hành của Vườn
    Nguồn hình: http://bit.ly/2cqyESZ
    Còn mong muốn lớn nhất của mình là ngày càng nhiều nông dân canh tác thuận tự nhiên, tự chủ và biết hạnh phúc với cuộc sống vừa đủ, biết trân trọng nhiên nhiên; cũng như ngày càng có nhiều người dù không phải nông dân nhưng họ vẫn có thể tự trồng rau cung cấp cho gia đình để không phải ngày ngày thấp thỏm lo âu về thực phẩm không an toàn.
    Xin nói thêm là làm rau trong nhà nilông chưa phải là tự nhiên nhất; theo mình thì mô hình vườn rừng (food forest) mới được gọi là nông nghiệp thuận tự nhiên. Tuy nhiên, trong bối cảnh của nông nghiệp Đà Lạt, sự chuyển đổi dần dần là điều rất cần thiết. Ngay cả với gia đình mình, mình cũng phải thuyết phục rất căng thẳng mới được đồng ý cho chuyển đổi dần dần từ vườn trồng hoa hoá chất (nhưng lợi nhuận cao) sang trồng rau theo hướng hữu cơ (thu nhập vừa đủ sống). Thứ nhất, vấn đề cách ly và làm sạch đất không thể thực hiện một cách hoàn hảo ngay lập tức vì xung quanh Vòng Lâm Viên Garden các nông dân còn lại vẫn canh tác theo cách cũ. Chúng ta đã canh tác dùng hoá chất tổng hợp quá lâu và hậu quả nhãn tiền đã được nhìn thấy qua sự mất cân bằng sinh thái, thực phẩm không an toàn và bệnh tật ngày càng nhiều. Thế nên chắc chắn chúng ta không thể thay đổi 180 độ ngay trong một vài năm và mong đợi cả nước sẽ chuyển sang làm nông nghiệp thuận tự nhiên trong thời gian ngắn.
    Bản thân mỗi chúng ta đóng vai trò quan trọng trong việc nhân rộng nông nghiệp thuận tự nhiên. Nguồn hình: http://bit.ly/2co4vP7
    Thứ hai, mối quan tâm khác của đa số mọi người là về vấn đề chứng chỉ rau an toàn. Trong bối cảnh chứng chỉ trong nước như Vietgap đang bị mua bán tràn lan thì chứng chỉ quốc tế như Globalgap hay chứng chỉ hữu cơ của Mỹ, Canada, Châu Âu hay Nhật đang được mọi người ủng hộ. Mình không theo đuổi các chứng chỉ như vậy vì chi phí rất cao, không phù hợp với quy mô hộ gia đình và suy cho cùng cũng chỉ là nhờ bên thứ 3 để đảm bảo chữ tín. Họ cung cấp chứng nhận nhưng đồng thời cũng sẽ kiểm soát mọi ngóc ngách của ngành nông nghiệp, từ đầu vào và đầu ra, và nông dân sẽ ngày càng mất tính tự chủ. Giải pháp của mình là xây dựng lòng tin với bạn đồng hành của Vườn bằng cách trung thực và minh bạch tuyệt đối quá trình sản xuất rau của Vườn. Mình sẽ không tìm người chỉ mua rau mà tìm bạn đồng hành hiểu mình, hiểu Vườn. Các bạn nào có ý định đồng hành cùng Vòng Lâm Viên Garden cứ đọc thật kỹ FB của page Vòng Lâm Viên Garden, gởi thắc mắc cho Vườn (nếu có) hay tới Chợ Phiên Lương Nông cuối tuần để gặp và nói chuyện trực tiếp với team của Vườn, và đương nhiên bạn cũng có thể đến thăm Vườn nếu muốn. Nếu sau khi tìm hiểu kỹ càng mà bạn có lòng tin thì xin hãy sẵn sàng vui vẻ đồng hành cùng Vườn. Mọi sự tuỳ duyên.
    Chặng đường dài nào cũng bắt đầu từ những bước đi đầu tiên, mọi thay đổi lớn đều bắt đầu từ những điều nhỏ nhất. Sự ủng hộ của bạn đồng hành là sự khích lệ cho việc nhân rộng những thay đổi tích cực này.
    Đà Lạt, ngày 21 tháng 9 năm 2016
    Thuỷ Tiên (nông dân và phát ngôn viên của Vườn :D)
    Mỗi ngày làm vườn là một ngày vui, trao đi tình thương cho cây, cho vật nuôi, cho con người; và khi đó, vũ trụ có thể sẽ đáp lại, bạn sẽ có cuộc sống đủ đầy, yêu thương đong đầy và hạnh phúc.
    Địa chỉ vườn: Đường Vòng Lâm Viên, Phường 8, Đà Lạt, Lâm Đồng (Gần Khu du lịch Thung Lũng Tình Yêu).
    Để đồng hành cùng Vườn, các bạn xêm thêm chi tiết ở đây ( http://bit.ly/2maI1ul ) về cách đặt hàng combo rau nha.
    Bản tin Hội quán
    Đăng ký để được cập nhật tin tức, sự kiện mới nhất.