• Sách và đời sống
  • Chủ Nhật, 3/9/2017 12:09

     Về thực vật thủy sinh, không thể không nói qua một chút về đời sống của loài lãng mạn bậc nhất trong số đó: loài cỏ huyền thoại Vallisneria (cỏ đắng, cỏ cọp hay hẹ nước), nằm trong một chi thuộc họ thủy thảo (hydrocharad/hydrocharis). Sự phối ngẫu của hẹ nước là hồi kịch bi thảm nhất trong “lịch sử yêu đương” của các loài hoa. Cỏ đắng là loài không mấy nổi bật, không được thừa hưởng chút thanh nhã nào của họ hoa súng mà cũng không được xanh tươi như các loài thực vật ngập nước. Nhưng bù lại dường như thiên nhiên ban cho nó một tư duy đẹp đẽ. Suốt cuộc đời mình cỏ đắng nằm nửa mơ nửa tỉnh dưới đáy nước, đến tận lúc “làm đám cưới”, khi nó khao khát một cuộc sống mới. Cây cái từ từ duỗi dài dây cuống xoắn, trồi lên và nở hoa trên mặt ao hồ. Từ một cuống bên cạnh đó, đến lượt những bông hoa đực, trông thấy nó từ dưới mặt nước chan hòa ánh mặt trời, bèn vươn lên hướng tới những bông hoa cái đang đong đưa, mong chờ chúng, mời gọi chúng tới một thế giới tươi đẹp hơn. Nhưng mới đi được nửa đường, đám hoa đực cảm thấy dường như bị kìm lại: cuống hoa – nguồn sống của chúng, ngắn quá; chúng sẽ không bao giờ vươn tới nơi ánh sáng ngự trị, mà chỉ ở đó, nhị của hoa đực và nhụy của hoa cái mới gặp được nhau!…

    Còn thử thách, còn vô tình nào trong tự nhiên cay nghiệt hơn thế? Hãy xem tấn bi kịch của sự mong chờ đó, gần ngay trước mắt mà xa cách nghìn trùng, một định mệnh quá rõ ràng! Cũng như bi kịch của chúng ta trên trái đất này, nếu không có yếu tố bất ngờ can dự vào, thì sẽ không có cách nào giải thoát khỏi bi kịch ấy. Những cây hoa đực có thấy trước được ảo mộng tan vỡ mà chính chúng sẽ phải hứng chịu không? Có điều chắc chắn là chúng đã khóa chặt trong tim một bong bóng khí, cũng như ta ôm ghì lấy trong tâm hồn mình một ý nghĩ giải thoát liều lĩnh. Dường như chúng đã có khoảnh khắc ngập ngừng và rồi bằng một nỗ lực phi thường, mạnh mẽ nhất, siêu việt nhất giữa mọi sự diệu kỳ nơi côn trùng hoa thảo mà tôi biết, để vươn tới hạnh phúc – chúng quyết bứt khỏi mối dây nối với sự sống. Chúng tự bứt mình khỏi cuống và bằng một chuyến bay độc đáo, giữa những bong bóng của niềm sung sướng, các cánh hoa bắn lên khỏi mặt nước. Thương tổn đến chết, nhưng tự do và hăm hở, chúng trôi dạt một lúc bên cạnh các “cô dâu” hững hờ và được ghép đôi. Để rồi ngay sau đó chúng trôi dạt đi vào cõi lụi tàn, trong khi “cô vợ” giờ đã là “mẹ” bèn khép lại tràng hoa, bên trong chứa hơi thở cuối cùng của chúng, cuộn lại dây xoắn xuống đáy sâu nơi kết thành quả chín của nụ hôn quả cảm…

    Chúng ta có cần phải phá hoại cái cảnh tượng đẹp đẽ, chính xác nghiêm nhặt, được nhìn ngắm từ nơi sáng sủa, bằng cách quan sát từ phía tối tăm? Tại sao không? Đôi khi những sự thật trong bóng tối cũng thú vị như ngoài ánh sáng. Tấn bi kịch diễm lệ này chỉ hoàn hảo khi ta đánh giá đúng trí tuệ và cảm hứng của muôn loài. Song khi quan sát từng cá thể của loại thực vật có tư duy này, ta lại thường coi chúng hành động một cách kỳ cục và sai lầm. Có lúc hoa đực trồi lên mặt nước trong khi chung quanh chẳng có bông hoa cái nào. Hoặc giả có khi nước rút khiến chúng dễ dàng tìm bạn thì chúng lại bứt cuống một cách máy móc và vô ích. Ở đây ta lại một lần nữa công nhận rằng mọi trí thông minh đều thuộc về cả giống loài, trong đời sống hay trong tự nhiên…

    “Trí tuệ của hoa” (1910), Maurice Maeterlinck, dịch giả Thi Hoa

    https://www.sachvatoi.com/2016/10/trich-doan-tri-tue-cua-hoa-maurice-maeterlinck/

    Khi lĩnh hội thiên nhiên trong hoạt động của thế giới hoa phong phú, ta xác định rằng, trí tuệ của hoa về cái đẹp, về niềm vui, về cách thức quyến rũ và cả óc thẩm mỹ của hoa đều cực kỳ gần gũi với chúng ta. Chẳng còn nghi ngờ gì nữa, trí người, trí hoa là hai thứ đồng thanh đồng khí. Liệu con người đã sáng tạo ra được cái gì phi thường? Phải chăng, mọi thứ kiến trúc, motif âm nhạc, phối màu đều mượn thẳng từ tự nhiên?

    Ngắt một cọng cỏ bên đường, ta sẽ lĩnh hội được một trí tuệ nhỏ bé độc lập, hoạt động không ngừng. Chẳng hạn ta có hai loại cỏ thân mềm tội nghiệp mà bạn đã nhìn thấy hàng ngàn lần trên đường, ở khắp chốn, dưới những góc u buồn chỉ có một nhúm đất vương vãi… Hai giống – cỏ linh lăng dại và cỏ linh lăng đen – hai thứ “cỏ dại ốm yếu” với cái nghĩa hèn kém nhất của ngôn từ. Một loài có hoa phớt đỏ, một loài có chùm hoa vàng cỡ hạt đậu. Nhìn chúng trườn bò và ẩn mình giữa những loài cỏ kiêu hãnh khác, hẳn có người sẽ chẳng nghi ngờ gì mà cho rằng, chúng đã phát kiến ra trục vít Archimedes từ lâu, trước cả nhà vật lý, nhà hình học lừng lẫy người Hy Lạp này… (Tr. 13)

    Trí tuệ của Hoa – Khảo luận triết học, M. Maeterlinck, Thi Hoa dịch, Sao Bắc Media & Nxb Thế Giới – Giá bìa 86.000đ

    Gọi Vi Dương 0916844422

    Bản tin Hội quán
    Đăng ký để được cập nhật tin tức, sự kiện mới nhất.